Grzybica – czym jest i co predysponuje do jej wystąpienia

Grzybica to powierzchowna infekcja wywoływana przez patogenne grzyby, która stała się ważnym problemem epidemiologicznym – szacuje się, że 10 do 30% ludzi na świecie jest zarażonych. Grzyby najczęściej powodujące infekcje to na przykład:

  • Candida albicans
  • Candida kruzei
  • Candida tropicalis
  • Rhodotula rubra
  • Aspergillus
  • dermatofity.

Grzybica jest też jedna z najczęstszych chorób paznokci – aż 50% w tej grupie schorzeń ma podłoże grzybicze. Leczenie grzybicy jest dziś dużym wyzwaniem – terapia zewnętrzna nie zawsze jest efektywna, a czynnik etiologiczny musi być dokładnie zdiagnozowany, tak samo jak jego wrażliwość na leki. Ponadto, terapia doustna może powodować efekty uboczne i interakcje z innymi lekami przyjmowanymi przez pacjenta.
Grzybica powoduje również problemy ekonomiczne – terapia trwa miesiące a nawroty choroby występują w 10-53% przypadków. Objawy wyciszają się, zaprzestaje się stosowania leków i infekcja powraca; ponadto często pojawiają się nowe infekcje.
Czynnikami etiologicznymi są przede wszystkim dermatofity, drożdże i pleśnie. Dermatofity powodują najczęściej infekcje stóp – zazwyczaj izoluje się Trichophyton rubrum i Trichophyton mentagrophytes. Dermatofity są zdolne do rozkładania keratyny i dlatego powodują infekcje powierzchowne skóry, włosów, pachwin, przestrzeni międzypalcowych i paznokci. Dermatofity podzielono na 3 grupy ze względu na ich wygląd mikroskopowy i makroskopowy: są to Trichophyton, Epidermophyton and Microsporum. Z kolei infekcje paznokci dłoni są częściej wywoływane przez drożdżaki z rodzaju Candida.
Powszechnie wiadomo, że istnieją czynniki predysponujące do wystąpienia grzybicy. Pierwszym z nich jest wiek – starsi ludzie cierpią na zakażenia grzybicze znacznie częściej, co może być związane ze zmianami biologicznymi pojawiającymi się w przebiegu procesu starzenia. Obniża się wydajność układu immunologicznego co zwiększa ryzyko zakażenia. Ponadto, struktura i składniki paznokci oraz skóry zmieniają się zwiększając podatność na grzybicę.
Również cukrzyca predysponuje do wystąpienia grzybicy – prawie 1/3 pacjentów cierpi na choroby paznokci wywoływane przez grzyby. Grzybica nie jest zazwyczaj groźnym schorzeniem dla osób z chorobami współistniejącymi, ale w przypadku cukrzyków tego typu zakażenia mogą nieść ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Badania dotyczące podatności cukrzyków na infekcje grzybicze ujawniły, ze prawdopodobieństwo zachorowania zwiększa się wraz z wiekiem i częściej występuje u mężczyzn. Czemu grzybica w przypadku cukrzycy jest niebezpieczna?
Rozpoznanie infekcji powierzchownej jest trudne dla tej grupy pacjentów – częsta otyłość, retinopatie czy neuropatie sprawiają, że zmiany zakaźne zostają niezauważone i rozwijają się ze względu na brak leczenia. Badania wykazały, ze powierzchowne infekcje grzybicze predysponują do infekcji wtórnych, które powodują zapalenie tkanki podskórnej, owrzodzenia stóp oraz martwicę. Te czynniki powodują częstsze zaburzenia sprawności fizycznej i śmiertelność w tej grupie pacjentów.
Inna grupa pacjentów podatnych na zakażenia grzybicze to osoby z obniżoną odpornością. Na przykład, u pacjentów zarażonych wirusem HIV częściej pojawiają się tego typu zakażenia i zazwyczaj korelują one z progresją choroby. Coraz częściej pojawiają się doniesienia, że istnieje korelacja między pacjentami z wirusem HIV a zakażeniami grzybiczymi. Ponadto, zaobserwowano również częstsze występowanie grzybic u pacjentów cierpiących na raka, co może być związane z immunosupresją oraz agresywnym leczeniem onkologicznym.
Istnieją prace wykazujące związek między grzybicą a chorobami naczyń obwodowych i ich wczesnym przewidywaniem – częstość tego schorzenia korelowała z występowaniem grzybicy paznokci stóp. Ponadto, zademonstrowano, że pacjenci cierpiący na grzybice stóp są predysponowani do wystąpienia choroby tętnic obwodowych.

Podsumowując – czynniki predysponujące do wystąpienia grzybicy to przede wszystkim:

  • zaburzenia odporności,
  • urazy,
  • antybiotykoterapia,
  • niedobory witamin z grupy B,
  • stosowanie sterydów,
  • zaburzenia układu hormonalnego,
  • choroby metaboliczne,
  • niedobory minerałów,
  • nieprawidłowa higiena osobista,
  • ciąża.