Tężec to choroba zakaźna wywoływana przez pałeczki tężca (Clostridium tetani). To bardzo poważne zakażenie, którego objawy związane są z wydzielaniem przez bakterię egzotoksyn (dokładniej neurotoksyn – działających szkodliwie na układ nerwowy).
Bakteria to Gram+ laseczka, która posiada rzęski, ułatwiające jej poruszanie się. Wytwarza przetrwalniki wysoce odporne na temperaturę i środki dezynfekujące.
Tetanospazmina (wspomniana neurotoksyna) blokuje wydzielanie neuroprzekaźników przez zakończenia nerwowe na styku synaps nerwowo-mięśniowych co skutkuje niekontrolowanym skurczem mięśni prążkowanych.
Zakażenie następuje zazwyczaj poprzeć wnikanie spor bakteryjnych przez uszkodzoną skórę do wnętrza organizmu, zazwyczaj poprzez kontakt z ziemią. Tam panują idealne, beztlenowe warunki do ich namnażania. Tetanospazmina uszkadza komórki nerwowe, uszkadzając pień mózgu i rdzeń kręgowy. Prowadzi to do napadowych skurczy mięśni szkieletowych, których chory nie jest w stanie kontrolować.

Typowe objawy tężyczki to niekontrolowane skurcze mięśni żuchwy, twarzy i tułowia. Pojawia się też gorączka i drgawki, zaburzenia pracy serca, problemy z oddychaniem.
Tężec może mieć kilka postaci – pierwsza z nich to tężec miejscowy – objawia się niekontrolowanymi skurczami mięśni w obrębie rany, do której wniknęły bakterie. Kolejny jest tężec obejmujący mięśnie głowy prowadząc do zaburzeń przewodnictwa w nerwach czaszkowych. Kolejny jest tęzec uogólniony czyli postać najcięższa – jego objawy to wspomniane nadmierne skurcze mięśni, szczękościsk, drgawki, zaburzenia pracy serca, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
Leczenie opiera się na podaniu toksyny przeciwtężcowej w warunkach szpitalnych.