Gronkowce (Staphylococcus) to bakterie Gram +, to ziarenkowce występujące w skupiskach, przypominających grona. Są obecne najczęściej na skórze i błonach śluzowych człowieka oraz zwierząt.
Najbardziej patogennym szczepem jest Staphylococcus aureus, czyli gronkowiec złocisty, odpowiedzialny za wywołanie takich schorzeń jak:

  • zakażenia układu oddechowego (zapalenie zatok, migdałków, oskrzeli, płuc, ucha środkowego),
  • zakażenia układu moczowego (zapalenie pęcherza moczowego, nerek),
  • choroby skóry (zapalenie mieszków włosowych, figówka, czyrak mnogi, ropnie, liszajec, trądzik, zastrzał, zanokcica),
  • choroby błon surowiczych (zapalenie opłucnej, zapalenie otrzewnej),
  • wstrząs,
  • sepsę,
  • choroby układu pokarmowego (wymioty, biegunka),
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Czynniki jego wirulencji to chociażby toksyna TSST (toxic shock syndrome toxin)– egzotoksyna pirogenna wywołująca gorączkę, niewydolność wielonarządową i wstrząs toksyczny; 7 typów enterotoksyn wywołujących zatrucia pokarmowe; toksynę złuszczającą – powoduje powstawanie pęcherzy na skórze i inne. S. aureus wytwarza też 7 typów enterotoksyn (A, B, C1, C2, D, E, F) powodujących zatrucia układu pokarmowego. Ponadto wytwarza leukocydynę (niszczy komórki układu odpornościowego), eksfoliatynę powodującą powstawanie pęcherzy i odwarstwianie naskórka oraz enzymy (hemolizyny niszczące krwinki czerwone, hialuronidazy sprzyjające szerzeniu się infekcji, koagulazy, lipazy i DNazy). Bakteria posiada również w swojej ścianie komórkowej białko zaburzające procesy odpornościowe mające na celu eradykację zakażenia.
Inne gatunki gronkowców to na przykład Staphylococcus epidermidis, którego możemy znaleźć na powierzchni skóry, w gardle i drogach oddechowych. W warunkach fizjologicznych nie powoduje zakażeń, jednakże w pewnych przypadkach, takich jak cewnikowanie, w przypadku ran pooperacyjnych i innych głębokich urazów może prowadzić do zakażenia. Staphylococcus homini jest bakterią występującą tylko u człowieka głównie w okolicach ujść gruczołów potowych. Z kolei Staphylococcus saprophyticus to najczęstsza zaraz za Escherichią coli bakteria, odpowiedzialna za zakażenia układu moczowego u kobiet. Ma zdolność do przylegania do powierzchni dróg moczowych i uszkadzania nabłonka poprzez wytwarzanie pewnych enzymów i zmianę pH moczu.
Paciorkowce są oporne na antybiotyki: penicylinę i tetracykliny.