Escherichia coli (pałeczka okrężnicy) to bakteria Gram-, kolonizująca skórę, jamę ustną i układ pokarmowy człowieka. Pod względem morfologicznym jest urzęsioną pałeczką, która bierze udział w produkcji niektórych witamin. Wytwarza między innymi toksyny ciepłostałe, ciepłolabilne, verotoksyny. Może powodować odmiedniczkowe zapalenie nerek, pęcherza moczowego, cewki moczowej, biegunki niemowlęce w zależności od czynników wirulencji.
Inne bakterie z rodzaju Escherichia to chociażby Eschierichia hermanni, Eschierichia fergusonii, Eschierichia vulneris (zazwyczaj izolowane z zakażonych ran).
Czynniki wirulencji tej bakterii to chociażby adhezyny ułatwiające jej przyleganie do nabłonka układu pokarmowego czy moczowego oraz fimbrie, które sprzyjają niszczeniu komórek, otoczka i cytolizyny wpływające na przebiegu odpowiedzi odpornościowej. Escherichia coli może mieć właściwości nefropatogenne sprzyjające odmiedniczkowemu zapaleniu nerek oraz enteropatogenne, powodujące biegunkę.
Wyróżniamy szczepy patogenne będące źródłem następujących czynników wirulencji:

  • ETEC –powodujące tzw. biegunkę podróżnych ( inaczej cholera dzieci), pojawia się po około 2 dniach od zakażenia, najczęściej ustępują samoistnie,
  • EPEC – enteropatogenne, niszczące nabłonek,
  • EAEC – wywołujące przewlekłe biegunki u dzieci,
  • EIEC – wywołujące biegunki czerwonkopodobne,
  • EHEC –enterokrwotoczna toksyna zaburzająca pracę jelit, prowadzi do ich zapalenia, zakrzepicy czy zespołu hemolityczno-mocznicowego.

Escherichia coli wywołuje ponadto zakażenia układu moczowego – jest najczęstszą przyczyną tego schorzenia u kobiet. Powoduje też zakażenia wewnątrzbrzuszne i może prowadzić do sepsy.
Inne zakażenia oportunistyczne spowodowane przez ten drobnoustrój to na przykład:

  • zapalenie pęcherzyka żółciowego,
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u noworodków,
  • zapalenie płuc,
  • zapalenie ucha środkowego,
  • posocznica,
  • infekcje wewnątrzbrzuszne.